Μία από τις πιο δύσκολες φράσεις για τον άνθρωπο είναι το «έκανα λάθος». Μοιάζει απλή, αποτελείται από λίγες λέξεις, όμως πολλές φορές χρειάζεται τεράστια εσωτερική δύναμη για να ειπωθεί πραγματικά.
Ο λόγος είναι ότι το λάθος δεν απειλεί μόνο μια άποψη. Συχνά το νιώθουμε σαν απειλή προς την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Δεν σκεφτόμαστε απλώς «η επιλογή μου ήταν λάθος». Ασυνείδητα φοβόμαστε ότι σημαίνει «εγώ είμαι λάθος». Και εκεί αρχίζει η άμυνα.
Η ανθρώπινη φύση προσπαθεί να προστατεύσει την ταυτότητά της. Όταν συναντά πληροφορίες που συγκρούονται με αυτά που πιστεύει, συχνά ψάχνει τρόπους να τις απορρίψει αντί να τις εξετάσει. Είναι πιο εύκολο να αλλάξουμε την εξήγηση μιας κατάστασης παρά την εικόνα που έχουμε χτίσει για τον εαυτό μας.
Ο Leon Festinger περιέγραψε το φαινόμενο της γνωστικής ασυμφωνίας. Όταν οι πράξεις μας και οι πεποιθήσεις μας συγκρούονται, δημιουργείται εσωτερική ένταση και ο άνθρωπος προσπαθεί να τη μειώσει, συχνά δικαιολογώντας τις επιλογές του.
Γι' αυτό βλέπουμε ανθρώπους να υπερασπίζονται αποφάσεις που βαθιά μέσα τους ίσως γνωρίζουν ότι δεν ήταν σωστές. Δεν προστατεύουν μόνο την απόφαση. Προστατεύουν την προσωπική τους ιστορία.
Η πραγματική ωριμότητα όμως ξεκινά όταν ο άνθρωπος καταλάβει ότι ένα λάθος δεν ακυρώνει όσα είναι. Αντίθετα, η ικανότητα να αναγνωρίζει και να διορθώνει τα λάθη του είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά εξέλιξης.
Γιατί στο τέλος, οι πιο σοφοί άνθρωποι δεν είναι εκείνοι που δεν έκαναν ποτέ λάθος. Είναι εκείνοι που σταμάτησαν να φοβούνται να το παραδεχτούν.
