Η Αγγελική Μπομπούλα είναι μια δημιουργός με πολλές πτυχές στη ζωή της: κοινωνιολόγος, δημοσιογράφος, ερευνήτρια και ποιήτρια. Το βιβλίο της, «Ο Μίτος της Αριάδνης. Ποιήματα και στίχοι προορισμένα για τραγούδια», είναι ένα βιβλίο γεμάτο αγάπη και σεβασμό στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ο αναγνώστης καλείται να ακολουθήσει τον «μίτο» της συγγραφέως σε ένα ταξίδι με μνήμες, συναισθήματα και αυτογνωσία, που κάθε σελίδα λειτουργεί σαν ένα βήμα προς την κατανόηση του εαυτού και του κόσμου μας. Μιλήσαμε μαζί της για τη γραφή, τη ζωή και για εκείνη τη λεπτή γραμμή που χωρίζει τη ρεαλιστική παρατήρηση από την ποιητική φαντασία.
Μεγαλώσατε τα πρώτα χρόνια στο Περιβόλι Δομοκού. Πόσο επηρέασε η επαφή με τη φύση και τους “ατόφιους ανθρώπους” τη ματιά σας;
Μεγάλωσα ελεύθερα μέσα στη φύση και σε ανθρώπους μοναδικούς που παρ’ όλο που είχαν περάσει από τη φωτιά του πολέμου και του εμφυλίου ήταν γελαστοί και γεμάτοι αγάπη, αυτοί οι άνθρωποι της επιβίωσης και του καθημερινού μόχθου διασκέδαζαν κι έδιναν κι έπαιρναν αγάπη. Μεγάλωσα μέσα στην αγάπη των εξαιρετικών γονιών μου και αυτών των ανθρώπων, λαγοκοιμόμουνα τα ονειρικά βράδια στα καλυβάκια όπου φουρνίζαν το ψωμί, το τζάκι ήταν αναμμένο, ακούγοντας τις ιστορίες τους. Αυτοί οι άνθρωποι καθόρισαν τη σκέψη και τον βαθμό της ελευθερίας μου, γιατί με αποδέχονταν απόλυτα. Μέχρι να φύγει η δασκάλα μάνα μου από τη ζωή, οι μαθητές της, την τιμούσαν και την αγαπούσαν, την επισκέπτονταν στην Αθήνα και της έδιναν ζωή για το ήθος που τους είχε διδάξει. Δεν είναι τυχαίο πως αρκετοί συγχωριανοί μου που είχαν να με δουν από παιδί, παραβρέθηκαν στην παρουσίαση με χαρά και περηφάνια για να με τιμήσουν. Τους ευγνωμονώ μέσα από την καρδιά μου που ξαναβρήκα αυτούς, τους γονείς μου μέσα απ’ τα λόγια τους, τις αυθεντικές μου ρίζες.
Έχετε περάσει από πολλούς διαφορετικούς χώρους, φυσική, κοινωνιολογία, δημοσιογραφία, θέατρο. Οι εμπειρίες σας παρουσιάζονται μέσα στη γραφή σας;
Το πέρασμα από πολλούς διαφορετικούς χώρους εκφράζει την έμφυτη μου ανάγκη για αναζήτηση. Μικρή ήθελα να γίνω εφευρέτης-εξερευνητής. Δεν εφηύρα κάτι τελικά προφανώς αλλά «την εξερεύνηση πάντα αναζητούσα» όπως γράφω σε ένα κομμάτι μου, σε όσους τομείς με ενδιέφεραν. Ήθελα να αγκαλιάσω το Όλον, ή όσες πλευρές του με συγκινούσαν. Από κάθε χώρο που πέρασα στο διάβα της ζωής δινόμουνα ολοκληρωτικά. Ήθελα να διαπρέψω νεότερη, με την έννοια να ρουφήξω, να βιώσω και να τιμήσω στο έπακρο την τότε επιλογή μου. Φυσικά άλλαξα σε πολλά. Οι εμπειρίες με μεταμόρφωναν, εμπλουτίζοντας με. Όπως έχει πει κάποιος «Αλλάζω σημαίνει είμαι συνεπής στον βαθύτερο εαυτό μου». Η αυτογνωσία είναι το στοίχημα μου κι αυτό αποτυπώνεται στα τραγούδια μου. Το άλλο μοτίβο που επαναλαμβάνεται είναι η αιώνια πάλη του σκοταδιού με το φως, ό, τι αυτό μπορεί να συμβολίζει. Οι ημιτελείς σπουδές στο Φυσικό δεν είχαν ως κύριο στόχο τις τότε σπουδές μου. Γρήγορα συνειδητοποίησα πως δεν θέλω να γίνω καθηγήτρια. Αργότερα μελέτησα τη σύγχρονη φυσική και γοητεύτηκα. Ως φοιτήτρια με γοήτευαν τα ταξίδια στον χρόνο και αναλωνόμασταν σε ατέρμονες συζητήσεις πάνω σε αυτό με τους φίλους μου. Από τα μετέπειτα διαβάσματά μου έγραψα το κομμάτι «Τα ερωτευμένα σωματίδια». Πιο πολύ με γοήτευε, με συνεπήρε η φοιτητική ζωή στην Πάτρα. Η ανατρεπτική δεκαετία του ’80 σημάδεψε τα πρώτα νεανικά μου χρόνια. Θέλαμε να τα αλλάξουμε όλα, ήταν ο δικός μας Μάης του 68. Δοκίμαζα τα όρια μου και συμμετείχα στις δραστηριότητες της εποχής, ενώ παραλίγο να χάσω το μάτι μου από πλαστική σφαίρα σε μια απαγορευμένη διαδήλωση. Από την εποχή εκείνη έγραψα αρκετά τραγούδια, ξεχωρίζω το «Η μπαλάντα της Ρίτας» που αποτυπώνει όλα τα ζητούμενα ενός κομματιού της φοιτητικής νεολαίας, από την υπέρβαση, μέχρι την ματαίωση και τη διάψευση του ονείρου. Προέκυψε από ένα διήγημά μου με τίτλο: «Ένα αθώο παιχνίδι» που διακρίθηκα σε διεθνή διαγωνισμό με τίτλο. Στο μαγικό χώρο των θεατρικών μου σπουδών είχα την τεράστια ευτυχία «να ζω» πολλές ζωές και να μελετήσω τους αρχαίους τραγικούς και τους κορυφαίους θεατρικούς συγγραφείς, εκφράζοντας παράλληλα τις πτυχές του εαυτού μου. Ήθελα να είμαι ενζενί, αλλά με προτιμούσαν στην κωμωδία. Ήταν ένας χώρος χαράς κι ελευθερίας. Από εκεί προέκυψαν πολλά κομμάτια, «Η Μπλανς έπρεπε να βγει στη σκηνή, γιατί κανείς δεν την ήθελε στην πλατεία», «Ο ματωμένος γάμος» (εκτός βιβλίου), «Είσαι ο σκηνοθέτης», «Μυρσίνη», «Είμαι ηθοποιός και άλλα. Στη σχολή Κοινωνιολογίας είχα την τύχη να με συνεπάρουν οι καθηγητές Γιώργος Βέλτσος, Γιάνγκος Ανδρεάδης, Φωτεινή Τσαλίκογλου, Νεοκλής Σαρρής. Από κάποιους απ’ αυτούς αποκόμισα κάποια δεκάρια γιατί έγραφα δικά μου κείμενα τολμηρά στις εξετάσεις, συνθέσεις ψυχοκοινωνιολογικής σκέψης και λογοτεχνικής γραφής. Οι καθηγητές αυτοί οι διανοούμενοι ήταν ανοιχτά, φωτεινά μυαλά. Δεν είμαι σίγουρη αν με διακατείχε ποτέ πλήρως η αμιγώς κοινωνιολογική σκέψη στον πυρήνα της, σίγουρα στην πορεία διευρύνθηκε. Είχα ιδιαίτερη ευαισθησία στα κοινωνικά ζητήματα, ποτέ δεν με άφηναν αδιάφορη. Από τη θητεία μου στην Κοινωνιολογία, τον εθελοντισμό και τη δημοσιογραφία-που λάτρεψα καθώς συνδύαζε περιπέτεια, έρευνα και γραφή-προέκυψαν πολλά τραγούδια όπως «Ουαί κι αλλοίμονο», «Στο κέντρο της πόλης»-που αναφέρονται στα θέματα των ναρκωτικών, «Δεν το αντέχω άλλο ρε» -στο θέμα της ανεργίας και της φτώχειας νέων ανθρώπων», «Της γενιάς μας η ρωγμή», μια σκιαγράφηση των ζητούμενων της νέας γενιάς», «Πενθώ αυτής της Νύχτας τον ανθό», για τη γενοκτονία των Ποντίων», «Το τρένο της μαύρης νύχτας», για την τραγωδία των Τεμπών», κα.
«Ο Μίτος της Αριάδνης» είναι ένα έργο γεμάτο ποιήματα και τραγούδια. Από που αντλήσατε την έμπνευσή σας;
Δεν σας κρύβω πως ενδόμυχα νιώθω σήμερα πως ξεπέζεψα –προσωρινά ίσως-από το άρμα του πεζού λόγου-καθώς τα τραγούδια γράφτηκαν και γράφονται ακόμη απνευστί και θα έλεγα συχνά ακατάσχετα. Οι εμπειρίες μου και οι εμπειρίες των γύρω μου, αποτυπώνονται στη γραφή, αλλά παραλλαγμένες, με όπλο την φαντασία και το ασυνείδητο που εκβάλλει δεν αφορούν άμεσα το γνωστικό αντικείμενο της εποχής, τις σπουδές ή την τότε εργασία μου. Μεταλλάσσονται σε ψυχικές εμπειρίες. Συχνά με ξαφνιάζουν καθώς γράφω κάτι που δεν είχα σκεφτεί επακριβώς προηγουμένως, ανακαλύπτω μια αλήθεια μου. Έχω ντύσει μουσικά κάποια κομμάτια μου χωρίς να γνωρίζω μουσική και σκοπεύω να μάθω κιθάρα. Έμπνευση σημαίνει, «βρίσκομαι εν πνεύματι». Έγραψα το πρώτο κομμάτι το 1989, σταμάτησα, έγραψα ξανά το 1998, όπου ξεχώρισα κάποια κομμάτια με μελωδίες. Εδώ και τέσσερα χρόνια όμως αυτή η τελετουργία με συνεπήρε και αφέθηκα οριστικά στα μαγικά της χέρια. Είμαι σε έναν δρόμο και γράφω σαν να ανασαίνω. Εκείνες τις στιγμές ξεπηδούν λέξεις, συναισθήματα, μνήμες, εικόνες, σκέψεις, νοήματα, διαβάσματα, λάμψεις που λες και προέρχονται από μια Ανώτερη Πηγή ή από χθόνια βάθη που μέχρι τότε αγνοούσα ως ένα βαθμό. Τελειώνοντας μπορεί να κλάψω, να ανακουφιστώ ή να νιώσω ευτυχία. Το κάθε τι που με αγγίζει γύρω μου ή μέσα μου μπορεί να γίνει τραγούδι. Τα ποιήματα και οι στίχοι που ντύνω με μελωδίες θα ήθελα να ενορχηστρωθούν. Αναζητώ συνθέτες. Είμαι σε επαφή με κάποιους. Προτρέπω όσους απέχουν από τα όνειρά τους, να τ΄ ανακαλύπτουν, να τ’ ακολουθούν και να τα κυνηγάνε.
Η ποίησή σας κινείται ανάμεσα στη φιλοσοφία και στο συναίσθημα. Ποιο από τα δύο σας εκφράζει περισσότερο;
Η Φιλοσοφία που μ’ ενδιαφέρει, με αφορά και που εκφράζω στα τραγούδια μου είναι βιωματική, δεν πρόκειται απλά για ασκήσεις του νου. Είναι ένας συγκερασμός της ¨κλασσικής’’ θα λέγαμε Φιλοσοφίας και της εσωτερικής, εκείνης του πνευματικού δρόμου που ασχολείται με την εσωτερική εξέλιξη, την αυτογνωσία, την ένωση του ανθρώπου με το Όλον, την εσωτερική αλήθεια. Είναι εκείνη που οδηγεί τη ζωή μου, παρέα με τα συναισθήματα που συχνά είναι άγρια άλογα. Οι δυο καταστάσεις είναι αξεδιάλυτα δεμένες μέσα μου, δεν τις ξεχωρίζω, ούτε προτιμάω κάποια από τις δυο. Πορεύομαι μαζί τους. Θα ήθελα να προτείνω με τον δικό μου τρόπο, τον συγκερασμό ή την εναλλαγή φιλοσοφίας και συναισθημάτων στη στιχουργική της εποχής μας. Αυτή η συνθήκη με κεντρίζει και με εκφράζει απόλυτα σε κάποια τραγούδια. Θέλω να αγκαλιάσω όλες τις πλευρές της ύπαρξης και της ζωής που συλλαμβάνω και να τις εκφράσω μέσα από τα τραγούδια μου. Έχω ακούσει πολύ σημαντικά πράγματα για τα κομμάτια μου από σπουδαίους ανθρώπους του μουσικού χώρου και τα κρατάω σαν πολύτιμα φυλακτά. Δεν ξέρω όμως απόλυτα ποια θα θελήσουν να μελοποιήσουν, αν και για μερικά γνωρίζω. Αγαπάω με τρέλα αυτό που κάνω, όπως παρατήρησε ένας φίλος μου. Θα ήθελα πολύ κάποια από τα κομμάτια μου να μελοποιηθούν για να τα μοιραστώ και να μεταγγίσω την ουσία των πραγμάτων, όπως την αντιλαμβάνομαι και τη νιώθω. Και να υπάρχει αλληλεπίδραση. Αισθάνομαι πως μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας στις μέρες μας εξορίζει τα έντονα συναισθήματα, αδιαφορεί για τη φιλοσοφία. «Η εποχή της Νικολακοπούλου έσβησε» συμπέρανε με αυθάδεια και παράδοξη αυταρέσκεια ένας σκηνοθέτης. «Θα σου πω εγώ τι μ’ άρεσε σ’ έναν διαγωνισμό στίχου»: «Ο κυρ Παντελής με την παρέα πίνει ούζα στον Περαία»… Όμως, όπως επιμένει ένας άλλος φίλος, «υπάρχει και η άλλη Ελλάδα». «Η Ελλάδα που αντιστέκεται, η Ελλάδα που επιμένει» αγαπημένος Σαββόπουλος. Απευθύνομαι σε πολλούς. Καθένας φέρει μέσα του-τουλάχιστον εν σπέρματι - και αυτές τις πλευρές. Όσο για τη γραφή μου κάποτε πατάει στα ρεύματα του παρελθόντος και κάποτε ξεφεύγει. Υπάρχει ένας τεράστιος πλούτος στο ελληνικό τραγούδι-και όχι μόνο- κι αυτό αποτελεί μεγάλη πρόκληση για μένα. Αυτή την περίοδο, τα κομμάτια που έχω ντύσει μουσικά, τα εμπιστεύομαι σε εξαιρετικούς μουσικούς να γεμίσουν τα μουσικά κενά και να τα ενορχηστρώσουν, ενώ θα τα ερμηνεύσουν φρέσκιες υπέροχες φωνές.
Έχετε υπάρξει δημοσιογράφος για χρόνια, σε εφημερίδες όπως η Βραδυνή, ο Ελεύθερος Τύπος και η Εφημερίδα των Συντακτών. Ποια γραφή σας κεντρίζει περισσότερο; Εκείνη της δημοσιογραφίας ή της λογοτεχνίας;
Στη σκέψη της έντυπης δημοσιογραφίας, ψήγματα πάθους αναμοχλεύονται μέσα μου κι η περιπέτεια μου κλείνει περιπαικτικά το μάτι, παρά την παρακμή του χώρου σήμερα, για τους εργαζόμενους κυρίως. Δεν μου άρεσαν ποτέ τα κλισέ και η «καθώς πρέπει» δημοσιογραφική γλώσσα. Ως προς αυτό σήμερα επιλέγω τη θέση του παρατηρητή. Υπάρχει μια ρήση-δεν θυμάμαι ποιου-που λέει : «Δημοσιογράφος είναι αυτός που στο πρώτο μισό της καριέρας του μιλάει ακατάπαυστα για πράγματα που δεν γνωρίζει και στο δεύτερο μισό σιωπά για ό, τι γνωρίζει». Δεν ξέρω αν ισχύει για όλους τους δημοσιογράφους. Τη λάτρεψα τη δημοσιογραφία και την υπηρέτησα ποικιλοτρόπως. Μου ξυπνάει την αγάπη για περιπέτεια, εξερεύνηση, ανακάλυψη, γραφή, συντροφικότητα στην εργασία. Δεν ξέρω όμως τι μου επιφυλάσσει το μέλλον. Τα δεδομένα ιδιαίτερα στην έντυπη δημοσιογραφία άλλαξαν δραματικά από την έναρξη της οικονομικής κρίσης μέχρι τις μέρες μας. Δεν θυμίζουν σε τίποτα τον δικό μας «παλιό, ωραίο καιρό». Η λογοτεχνική γραφή νιώθω πως μ’ έχει αδράξει, καθώς γράφω με την ανάσα μου, αναβλύζει θαρρείς χωρίς να μεσολαβεί η σκέψη κάποιες φορές. Μου κουβαλά δάκρυα, χαμόγελα, εκφράζω κι ακουμπώ την ψυχή μου. Συνεχίζω και γράφω πάρα πολύ. Σκάβω κάποτε με αυταπάρνηση, άλλοτε χαλαρά, νου, κορμί, ψυχή για να αναβλύσει η ουσία, με διαφορετικό κάθε φορά τρόπο.
Ποιο θέμα σάς συγκινεί περισσότερο σήμερα ως δημιουργό;
Εμπνέομαι από τον Όμηρο και την ελληνική μυθολογία, από τις θρησκείες, από το ροκ και το ρεμπέτικο, την ακατάσχετη δύναμη του έρωτα. Όλες τις μορφές της βίας. Η τοξικότητα, ο ξέφρενος ανταγωνισμός, το bulling, ο φθόνος, η έλλειψη σεβασμού, η υποτίμηση, όλη αυτή η σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού αποτελεί έμπνευση για ξορκίσω το κακό. Τα ανθρώπινα δικαιώματα που καταπατώνται σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η παράνοια της διεθνούς σκηνής. Η τραγικότητα του πολέμου. Οι δυο Ελλάδες. Η εσωτερική δύναμη, η εσωτερική εξέλιξη, η αυτογνωσία. Ο σταυρός που κουβαλάει ο καθένας. Τα τοπία της ψυχής. Η αγάπη, η φροντίδα, η τρυφερότητα. Οι ανθρώπινες σχέσεις κι οι αντιφάσεις τους. Η πείνα. Οι σκυφτές ζωές και οι ηρωικές πράξεις. Οι παρέες που έχουν χαθεί. Η σχέση με την ανώτατη Πηγή. Ο άκρατος καπιταλισμός. Η εσωτερική αλχημεία που μεταμορφώνει το ευτελές μέταλλο σε χρυσάφι. Η πολυπλοκότητα της ζωής μου και της ζωής των άλλων. Ζω ακόμη μια περιπετειώδη ζωή που θα μπορούσε να γίνει ταινία. Η ένωση της εσωτερικής πραγματικότητας με την εξωτερική. Η μεταφυσική. Το κάρμα. Το δόσιμο, η καλοσύνη, η προσφορά. Ό, τι κάνει τον άνθρωπο, ΆΝΘΡΩΠΟ. Καθημερινές ή σπάνιες εικόνες. Τα σύγχρονα τραύματα. Τα αναμενόμενα θαύματα. Ό, τι έρχεται και με συναντά στον δρόμο μου. Η ευκταία νίκη του καλού. Η ευτυχία, η συγκίνηση, η χαρά. Δεν έχει τέλος ο κατάλογος. Όπως τα συμβάντα της ζωής. Όπως τα συναισθήματα.
Έχετε ασχοληθεί με εναλλακτικές θεραπείες και τον πνευματικό δρόμο. Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά;
Έχω ασχοληθεί ακόμη με την ψυχολογία και την ψυχοθεραπεία, από την κλασική ψυχανάλυση μέχρι την ραιχική σωματική ψυχοθεραπεία. Όταν στο πλαίσιο εναλλακτικών διακοπών έκανα για πρώτη φορά τον δυναμικό διαλογισμό του μεγάλου Ινδού πνευματικού δασκάλου Όσο, από δυο Γερμανούς μαθητές του, ένιωσα ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα που με κατέκλυσε, πως για πρώτη φορά γνωρίζω τι είναι η ζωή σε όλες της τις διαστάσεις και γέμισα χαρά, ενέργεια, ξάφνιασμα κι ευγνωμοσύνη. Ήταν το 1997. Μεγαλώνοντας, οι διονυσιακές λάμψεις έδωσαν τη θέση τους ελπίζω στο απολλώνιο φως, η φωτιά μεταλλάχτηκε σε φως. Η τέχνη σαφέστατα δρα θεραπευτικά, μπορεί να γιατρέψει το τραύμα. Η παρουσίαση του βιβλίου μου στον ΙΑΝΟ, όπου είχαν συγκεντρωθεί πολλά αγαπημένα μου πρόσωπα, αλλά και φίλοι φίλων που έγιναν κι αυτοί αγαπημένοι υπήρξε μέγιστη θεραπεία. Κυριαρχούσαν μέθεξη, συγκίνηση, αλληλεπίδραση με τους ανθρώπους. Υπέροχοι φίλοι ηθοποιοί έδιναν ζωή στα κομμάτια και μετάγγιζαν με την εκφραστικότητά τους συναισθήματα. Ήταν ένα υπέροχο ταξίδι, όπου ήμουν απλά και μόνο ο εαυτός μου. Όλο αυτό, η θερμή αποδοχή και το άγγιγμα των ψυχών με βύθισε για μέρες πολλές σε ωκεανούς συγκίνησης. Αυτό είναι θεραπεία. Όταν εκτίθεσαι και καταθέτεις τις αντιφάσεις σου, την –κάποτε-τολμηρή αλήθεια σου και οι άλλοι γίνονται συνταξιδιώτες είναι κάτι μαγικό.
Ετοιμάζετε αυτή την περίοδο μια συλλογή διηγημάτων και τη νουβέλα «Ο ταξιδιώτης της νύχτας και της βροχής». Τι να περιμένουμε από αυτά τα έργα;
Πρόκειται για παλιότερα διηγήματα με πιθανό τίτλο «Όταν ραγίζει η βροχή στον πόλεμο», διαφορετικά μεταξύ τους που τα συνδέει η ασυγκράτητη πάλη για να ανέβουν οι ήρωες από τα σκοτάδια κι ενίοτε μέσα από σκληρές εμπειρίες στο φως. Κάποια είναι εμπνευσμένα από τη ζωή μου, άλλα από τις περιπέτειες των άλλων, από τον Όμηρο, τη φοιτητική ζωή, τη ζωή στο θέατρο, την ψυχοθεραπεία, τον ακατανίκητο έρωτα. Η νουβέλα μου είναι μια «ωδή» στον εξαίσιο γιατρό πατέρα μου, που τον έχασα πριν κλείσω τα εννιά μου χρόνια. Μια διαδικασία πένθους σε ώριμη ηλικία όπου συνειδητοποίησα το πόσο πολύ τον αγαπούσα για όλα αυτά που ήταν, για τους αγώνες του, την προσφορά στον συνάνθρωπο, τη γοητεία, το χιούμορ, τη φιλοσοφία του. Μια ακόμη διαδικασία λύτρωσης από την απώλεια του μέσω της γραφής.
Τι σημαίνει για εσάς ο «μίτος» στη ζωή;
Κάποιες στιγμές πλέον νιώθω ο μίτος στη ζωή μου σήμερα, εδράζεται στα βάθη του εαυτού μου. Από εκεί βρίσκω τη δύναμη για να βγω στο ξέφωτο. Αλλά πάντα χρειάζομαι τον ΑΛΛΟΝ, τον πολύτιμο ΆΛΛΟΝ. Όπως γράφω και στον πρόλογο του βιβλίου μου, ψυχοπνευματικά και δημιουργικά χρειάζομαι, όπως όλοι έναν μίτο στη ζωή μας, ένα κουβάρι με χρυσή κλωστή από τα χέρια του πολύτιμου «άλλου» που δένοντας το γερά στην έξοδο του προσωπικού μας λαβυρίνθου και ξετυλίγοντας το, θα μας βοηθήσει να διαβούμε τα δαιδαλώδη σκοτεινά χθόνια βάθη και να εξοντώσουμε συμβολικά τα φαινομενικά ανίκητα εσωτερικά και εξωτερικά θηρία που απειλούν την ύπαρξη μας, βρίσκοντας στο τέλος οδό διαφυγής. Αλληλοβοήθεια, ανθρώπινο χέρι, βλέμμα, αγκαλιά, επαφή με τον εαυτό μας. Έτσι θα αναδυθεί στο φως η δημιουργική μας πλευρά, ό,τι κρυφό και μοναδικό εγκυμονούμε, από το ασυνείδητο βγαίνουμε στη συνείδηση, ανασαίνουμε ελεύθερα, λυτρωνόμαστε.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά τη γλώσσα της ψυχής, γεμάτο φως και σκοτάδι, φόβο και επιθυμία, απώλεια και λύτρωση. Ένα έργο που προσεγγίζει τη ζωή σαν τελετουργία συναισθημάτων, όπου κάθε εμπειρία, ακόμα και η πιο οδυνηρή, αποκτά νόημα.
«Μόνο εσένα δεν ξεχνώ
Που μίσεψες στα ξένα
Φίλε σε κρίνω ένοχο
Που μ΄ έστησες εμέν»
