Η πρώτη πληροφορία που λαμβάνει ένας άνθρωπος για ένα θέμα έχει συχνά πολύ μεγαλύτερη επιρροή από όσες ακολουθούν. Είτε πρόκειται για την τιμή ενός προϊόντος, είτε για την αξιολόγηση ενός επαγγελματία, είτε ακόμη και για την εικόνα που σχηματίζουμε για έναν άγνωστο, η αρχική εντύπωση λειτουργεί ως σημείο αναφοράς πάνω στο οποίο χτίζονται οι επόμενες κρίσεις.
Οι ψυχολόγοι περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως «αγκύρωση» (anchoring). Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί την πρώτη διαθέσιμη πληροφορία σαν βάση σύγκρισης, ακόμη κι όταν αυτή είναι τυχαία ή ελλιπής. Στη συνέχεια, όλες οι επόμενες εκτιμήσεις επηρεάζονται, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο ίδιος ο άνθρωπος.
Η επίδραση της αγκύρωσης είναι εμφανής στην καθημερινότητα. Ένα προϊόν που αρχικά εμφανίζεται με υψηλή τιμή και στη συνέχεια προσφέρεται με μεγάλη έκπτωση μοιάζει πιο ελκυστικό, ακόμη κι αν η τελική τιμή του δεν διαφέρει ιδιαίτερα από άλλα αντίστοιχα προϊόντα. Αντίστοιχα, η πρώτη γνώμη που ακούμε για έναν άνθρωπο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα ερμηνεύσουμε αργότερα τις πράξεις του.
Ο Daniel Kahneman και ο Amos Tversky ανέδειξαν μέσα από τις έρευνές τους ότι οι άνθρωποι σπάνια λαμβάνουν αποφάσεις με απόλυτα αντικειμενικό τρόπο. Αντίθετα, χρησιμοποιούν νοητικές συντομεύσεις που διευκολύνουν την καθημερινότητα, αλλά ταυτόχρονα μπορούν να οδηγήσουν σε συστηματικά λάθη κρίσης.
Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου οι πληροφορίες μεταδίδονται με πρωτοφανή ταχύτητα. Η πρώτη είδηση, ο πρώτος τίτλος ή η πρώτη εικόνα που θα δει κάποιος μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την άποψή του, ακόμη κι αν αργότερα παρουσιαστούν πιο ολοκληρωμένα δεδομένα.
Η ανθρώπινη φύση επιδιώκει την ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων. Ωστόσο, η συνειδητοποίηση ότι η πρώτη πληροφορία δεν είναι πάντοτε και η πιο αξιόπιστη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την πιο ψύχραιμη και τεκμηριωμένη κρίση.
