Οι άνθρωποι συνηθίζουν να πιστεύουν ότι οι αποφάσεις τους βασίζονται στο σύνολο των εμπειριών που έχουν ζήσει. Ωστόσο, η ψυχολογία δείχνει ότι πολλές φορές η πιο πρόσφατη εμπειρία αποκτά δυσανάλογα μεγάλη βαρύτητα, επηρεάζοντας την κρίση περισσότερο απ’ όσο της αναλογεί. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δίνει μεγαλύτερη σημασία σε ό,τι βρίσκεται πιο «φρέσκο» στη μνήμη, ακόμη κι αν δεν αποτελεί την πιο αντιπροσωπευτική εικόνα της πραγματικότητας.
Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται σε πολλές εκφάνσεις της καθημερινότητας. Ένας καταναλωτής που είχε μια κακή εμπειρία σε ένα κατάστημα μπορεί να αλλάξει συνολικά την άποψή του για την επιχείρηση, παρά τα χρόνια θετικών συναλλαγών που προηγήθηκαν. Αντίστοιχα, ένας εργαζόμενος που δέχεται μια έντονη κριτική λίγο πριν από την ετήσια αξιολόγησή του μπορεί να αισθανθεί ότι ολόκληρη η χρονιά του ήταν αποτυχημένη.
Οι γνωστικοί ψυχολόγοι εξηγούν ότι ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί τις πιο πρόσφατες πληροφορίες επειδή είναι πιο εύκολα προσβάσιμες. Η διαδικασία αυτή εξοικονομεί χρόνο και ενέργεια, όμως μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλές εκτιμήσεις, καθώς υποβαθμίζει τη σημασία παλαιότερων γεγονότων που ίσως ήταν εξίσου ή και περισσότερο σημαντικά.
Το ίδιο φαινόμενο επηρεάζει και τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Ένα πρόσφατο γεγονός μπορεί να κυριαρχήσει στη δημόσια συζήτηση και να επηρεάσει σημαντικά την αντίληψη των πολιτών, ακόμη κι αν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Η ανθρώπινη μνήμη δεν λειτουργεί σαν στατιστική βάση δεδομένων· λειτουργεί με βάση τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επίγνωση αυτής της τάσης βοηθά στη λήψη πιο ισορροπημένων αποφάσεων. Η συνειδητή αναδρομή σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα και η αξιολόγηση περισσότερων δεδομένων μειώνουν την πιθανότητα να κυριαρχήσει μια μεμονωμένη πρόσφατη εμπειρία.
Η ανθρώπινη φύση επιδιώκει γρήγορες απαντήσεις και εύκολες εκτιμήσεις. Όμως η πραγματικότητα σπάνια κρίνεται από το τελευταίο γεγονός. Τις περισσότερες φορές, η σωστή εικόνα προκύπτει μόνο όταν εξετάζουμε ολόκληρη τη διαδρομή και όχι μόνο τα τελευταία της βήματα.
