Η μνήμη θεωρείται από τους περισσότερους ανθρώπους μια αξιόπιστη καταγραφή του παρελθόντος. Ωστόσο, η επιστήμη δείχνει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν κάμερα που αποθηκεύει εικόνες με απόλυτη ακρίβεια. Αντίθετα, κάθε φορά που θυμόμαστε ένα γεγονός, ουσιαστικά το «ανακατασκευάζουμε», επηρεασμένοι από νέες εμπειρίες, συναισθήματα και πληροφορίες που αποκτήσαμε αργότερα.
Το φαινόμενο αυτό εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι που έζησαν ακριβώς το ίδιο περιστατικό συχνά το περιγράφουν με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Ο καθένας θυμάται διαφορετικές λεπτομέρειες, δίνει έμφαση σε άλλα σημεία και πολλές φορές είναι απολύτως βέβαιος ότι η δική του εκδοχή είναι η σωστή.
Η ανθρώπινη φύση δεν αποθηκεύει μόνο γεγονότα. Αποθηκεύει και νοήματα. Με το πέρασμα του χρόνου, ο εγκέφαλος συμπληρώνει κενά, αφαιρεί λεπτομέρειες που θεωρεί ασήμαντες και ενισχύει όσες ταιριάζουν καλύτερα στη συνολική εικόνα που έχει δημιουργήσει για το παρελθόν.
Η Elizabeth Loftus αφιέρωσε μεγάλο μέρος της επιστημονικής της πορείας στη μελέτη των ψευδών αναμνήσεων, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και βέβαιες αναμνήσεις μπορούν να περιλαμβάνουν στοιχεία που δεν συνέβησαν ποτέ ή να έχουν αλλοιωθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.
Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για την ψυχολογία αλλά και για τη Δικαιοσύνη, όπου οι μαρτυρίες αυτοπτών θεωρούνται συχνά καθοριστικές. Οι έρευνες δείχνουν ότι η βεβαιότητα ενός ανθρώπου δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη ακρίβειας της μνήμης του.
Η μνήμη, τελικά, δεν είναι ένα αρχείο που μένει αναλλοίωτο. Είναι ένας ζωντανός μηχανισμός που εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο. Κάθε ανάμνηση κουβαλά όχι μόνο το παρελθόν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το αντιλαμβανόμαστε σήμερα.
