Ο άνθρωπος οργανώνει τη ζωή του με προγράμματα, στόχους, λίστες και χρονοδιαγράμματα. Προσπαθεί να προβλέψει το μέλλον, να μειώσει τις αβεβαιότητες και να διατηρήσει την αίσθηση ότι έχει τον έλεγχο των καταστάσεων. Η ανάγκη αυτή δεν αποτελεί σύγχρονο φαινόμενο. Συνοδεύει την ανθρώπινη ιστορία από τις πρώτες οργανωμένες κοινωνίες.
Η αίσθηση του ελέγχου προσφέρει ασφάλεια. Όταν ο άνθρωπος γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί ή πιστεύει ότι μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα, μειώνονται τα επίπεδα άγχους και αυξάνεται η αυτοπεποίθησή του. Αντίθετα, η αβεβαιότητα ενεργοποιεί μηχανισμούς επιφυλακής, καθώς ο εγκέφαλος προετοιμάζεται για πιθανούς κινδύνους.
Ωστόσο, η πραγματικότητα σπάνια εξελίσσεται σύμφωνα με τα σχέδιά μας. Απρόβλεπτα γεγονότα, αλλαγές στις συνθήκες ή αποφάσεις άλλων ανθρώπων μπορούν να ανατρέψουν ακόμη και τον πιο προσεκτικό σχεδιασμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αρκετοί δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι υπάρχουν παράγοντες που βρίσκονται έξω από τον έλεγχό τους.
Η ψυχολογία έχει καταγράψει το φαινόμενο της «ψευδαίσθησης του ελέγχου», κατά το οποίο οι άνθρωποι υπερεκτιμούν την επιρροή τους σε καταστάσεις που στην πραγματικότητα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την τύχη ή από εξωτερικούς παράγοντες. Η πεποίθηση αυτή μπορεί να προσφέρει προσωρινή αίσθηση ασφάλειας, αλλά πολλές φορές οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις και υπερβολικές προσδοκίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο προγραμματισμός είναι άχρηστος. Αντίθετα, αποτελεί βασικό εργαλείο οργάνωσης της ζωής. Η διαφορά βρίσκεται στην ευελιξία. Οι άνθρωποι που προσαρμόζονται ευκολότερα στις αλλαγές είναι συνήθως εκείνοι που αποδέχονται ότι δεν μπορούν να ελέγξουν τα πάντα, αλλά μπορούν να ελέγξουν τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν.
Η ανθρώπινη φύση αναζητά σταθερότητα μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς. Ίσως όμως η πραγματική αίσθηση ελέγχου να μην βρίσκεται στην προσπάθεια να προβλέψουμε κάθε πιθανή εξέλιξη, αλλά στην ικανότητα να προσαρμοζόμαστε όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα είχαμε σχεδιάσει.
