Το μυθιστόρημα Ο ξένος του Αλμπέρ Καμύ αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα της φιλοσοφίας του παραλόγου και ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της γαλλικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Μερσώ, ένας άνθρωπος που ζει αποστασιοποιημένος από τα κοινωνικά πρότυπα και τις συναισθηματικές συμβάσεις. Η ιστορία ξεκινά με τον θάνατο της μητέρας του, γεγονός που αντιμετωπίζει με εμφανή συναισθηματική αδιαφορία, προκαλώντας αμηχανία και κρίση στους ανθρώπους γύρω του.
Λίγο αργότερα, ο Μερσώ εμπλέκεται σε μια συμπλοκή και σκοτώνει έναν Άραβα σε μια παραλία της Αλγερίας. Κατά τη διάρκεια της δίκης του, η κοινωνία φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τη στάση και τη συμπεριφορά του παρά για το ίδιο το έγκλημα. Η έλλειψη μεταμέλειας και η άρνησή του να υποκριθεί συναισθήματα τον μετατρέπουν σε ξένο απέναντι στην κοινωνία.
Ο Καμύ χρησιμοποιεί λιτή και άμεση γλώσσα, αποφεύγοντας τον συναισθηματισμό. Μέσα από τον Μερσώ εξερευνά την έννοια του παραλόγου, δηλαδή τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρώπινη ανάγκη για νόημα και στην αδιαφορία του κόσμου. Το βιβλίο δεν παρουσιάζει τον ήρωα ως πρότυπο ή ως τέρας. Αντίθετα, τον χρησιμοποιεί για να θέσει ερωτήματα σχετικά με την ηθική, την αλήθεια, την κοινωνική υποκρισία και την ανθρώπινη ύπαρξη.
Ο ξένος παραμένει ένα από τα πιο επιδραστικά έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας, καθώς εξετάζει με σκληρή ειλικρίνεια τη μοναξιά και τη θέση του ανθρώπου σε έναν κόσμο χωρίς βεβαιότητες.
