Η αξιοπιστία είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία πάνω στα οποία οικοδομούνται οι ανθρώπινες σχέσεις. Είτε πρόκειται για μια φιλία, μια επαγγελματική συνεργασία ή μια οικονομική συναλλαγή, η εμπιστοσύνη καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις που λαμβάνουμε καθημερινά. Σήμερα, η αξιολόγηση ενός ανθρώπου βασίζεται κυρίως στην προσωπική εμπειρία, στη φήμη και σε επιμέρους συστήματα, όπως η πιστοληπτική ικανότητα στις τράπεζες. Τι θα συνέβαινε όμως αν κάθε πολίτης διέθετε έναν ενιαίο, δημόσια προσβάσιμο δείκτη αξιοπιστίας, ο οποίος θα ενημερωνόταν διαρκώς ανάλογα με τη συμπεριφορά του;
Σε ένα τέτοιο σύστημα, η καθημερινότητα θα άλλαζε άμεσα. Πριν από κάθε συνεργασία, αγορά ή συμφωνία, οι άνθρωποι θα μπορούσαν να βλέπουν το προσωπικό σκορ αξιοπιστίας του συνομιλητή τους. Ένας επαγγελματίας που τηρεί πάντα τις δεσμεύσεις του θα συγκέντρωνε υψηλή βαθμολογία, ενώ κάποιος που αθετεί συστηματικά υποχρεώσεις ή παραπλανά τους άλλους θα δυσκολευόταν να κερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Οι επιχειρήσεις θα αξιοποιούσαν τον δείκτη αυτό σχεδόν σε κάθε διαδικασία. Οι προσλήψεις, οι εμπορικές συμφωνίες, ακόμη και οι χορηγήσεις δανείων θα μπορούσαν να βασίζονται περισσότερο στο προσωπικό ιστορικό αξιοπιστίας παρά σε οικονομικά ή επαγγελματικά κριτήρια. Η έννοια της φήμης θα αποκτούσε μετρήσιμη μορφή και θα επηρέαζε σχεδόν κάθε πτυχή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Ωστόσο, ένα τέτοιο σύστημα θα δημιουργούσε σοβαρά ζητήματα δικαιοσύνης. Ποιος θα καθόριζε τα κριτήρια αξιολόγησης; Θα είχε την ίδια βαρύτητα μια καθυστέρηση στην αποπληρωμή ενός λογαριασμού με μια πράξη εξαπάτησης; Και κυρίως, θα υπήρχε η δυνατότητα να αποκαταστήσει κάποιος τη φήμη του έπειτα από ένα σοβαρό λάθος ή το σκορ του θα τον ακολουθούσε για πάντα;
Οι κοινωνικές επιπτώσεις θα ήταν εξίσου σημαντικές. Οι άνθρωποι ενδέχεται να άρχιζαν να συμπεριφέρονται όχι επειδή πιστεύουν ότι κάτι είναι σωστό, αλλά επειδή φοβούνται ότι μια αρνητική αξιολόγηση θα επηρεάσει το προσωπικό τους σκορ. Η αυθεντική ηθική συμπεριφορά θα μπορούσε σταδιακά να αντικατασταθεί από μια διαρκή προσπάθεια διατήρησης υψηλής βαθμολογίας.
Παράλληλα, η ιδιωτικότητα θα δεχόταν ένα ακόμη ισχυρό πλήγμα. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ένας τέτοιος μηχανισμός, θα έπρεπε να συλλέγονται και να αναλύονται τεράστιοι όγκοι προσωπικών δεδομένων: οικονομικές συναλλαγές, επαγγελματική συνέπεια, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και ίσως ακόμη και η συμπεριφορά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ερώτημα δεν θα ήταν μόνο ποιος έχει πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, αλλά και ποιος εγγυάται ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά.
Το υποθετικό αυτό σενάριο φέρνει στο προσκήνιο μια συζήτηση που έχει ήδη ξεκινήσει με διαφορετικές μορφές σε ορισμένες χώρες και ψηφιακές υπηρεσίες. Η τεχνολογία καθιστά ολοένα και ευκολότερη την αξιολόγηση των ανθρώπων μέσα από δεδομένα και αλγορίθμους. Το πραγματικό ζητούμενο, όμως, είναι αν μια κοινωνία μπορεί να παραμείνει ανθρώπινη όταν η εμπιστοσύνη παύει να βασίζεται στη γνωριμία και μετατρέπεται σε έναν αριθμό που συνοδεύει κάθε πολίτη σε ολόκληρη τη ζωή του.
